เอกลักษณ์ที่คงคุณค่าของชนเผ่าภูไท บ้านนาสะอาด
ชุมชนชาวภูไทบ้านนาสะอาด เป็นหมู่บ้านที่อยู่เหนือสุดของอำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ ตั้งอยู่ที่ บ้านนาสะอาด หมู่ 7 ตำบลเสนางคนิคมอำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ โดยถัดขึ้นไปจากหมู่บ้านประมาณ 700 เมตรจะเป็นภูเขาที่มีชื่อว่าภูเกษตร
วัดโพธาราม หรือ วัดบ้านตำแย เดิมมีชื่อ วัดศรีโพธิ์ชัย ตั้งอยู่หมู่บ้านม้า หรือปัจจุบันเรียกว่า บ้านหนองทับม้า หมู่ 3 ตำบลเสนางคนิคม อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ ก่อสร้างเมื่อ ปี พ.ศ. 2364 ได้รับพระราชทานได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2514 ขึ้นทะเบียนโบราณสถานเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2548 เล่ม 122 ตอนพิเศษ 126ง เมื่อก่อนเข้าไปภายในวัดโพธารามเราจะพบศิลปะการทำประตูวัดซึ่งมีการแกะสลักตามยุคสมัยซึ่งจะมีประตูทั้งทางฝั่งทิศตะวันตก และทางทิศตะวันออก
"เจดีย์หินพันล้านก้อน" วัดภูพนมดี มีความสูงกว่า 30 เมตร ฐานกว่า 20 เมตร รอบพื้นที่ร่มรื่นด้วยต้นไม้น้อยใหญ่ เจดีย์หินสร้างอย่างสวยงามตั้งอยู่บนภูหินทราย วัดภูพนมดี ตระหง่านเด่นเห็นยอดแหลมจากด้านล่าง ห้อมล้อมด้วยต้นไม้น้อยใหญ่เป็นป่าชุมชนที่มีความสมบูรณ์
เป็นทั้งสถานที่จัดกิจกรรมทางศาสนาและปฏิบัติธรรมปัจจุบันวัดภูพนมดี ได้รับการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางศาสนา เป็นที่ประดิษฐานพระศรีรัตนตรัยรัตน์ พระพุทธรูปสีขาวริมหน้าผา ปางมารวิชัยและสร้างบันได 245 ขั้นเพื่อเป็นทางขึ้นลงของพระสงฆ์และพุทธศาสกนิชน เรือสำเภาราชสีห์ หัวเป็นราชสีห์ กลางเรือ ภาพแกะสลักรูปพระนอนทอดยาวไปตามเรือสำเภาอย่างสวยงาม มาจากความร่วมมือร่วมใจและภูมิปัญญาของชาวบ้าน
เศรษฐกิจพอเพียงมีบทบาทสำคัญยิ่งในสังคมโลกปัจจุบันและอนาคต เพราะเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจพอเพียงชีวิตของทุกคน ทั้งในการดำรงชีวิตประจำวันและในงานอาชีพ เศรษฐกิจพอเพียงผสมผสานกับความคิดสร้างสรรค์และศาสตร์อื่น ๆ ความรู้เศรษฐกิจพอเพียงช่วยให้เกิดการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างมาก ในทางกลับกัน เทคโนโลยีก็มีส่วนสำคัญมากที่จะให้มีการศึกษาค้นคว้าความรู้ทางเศรษฐกิจพอเพียง เพิ่มขึ้นอย่างไม่หยุดยั้ง เศรษฐกิจพอเพียงทำให้คนได้พัฒนาวิธีคิด ทั้งความคิด เป็นเหตุเป็นผล คิดสร้างสรรค์ คิดวิเคราะห์ วิจารณ์ มีทักษะที่สำคัญในการค้นคว้าหาความรู้ มีความสามารถ ในการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ
สมัยก่อนในการจัดทำพิธีฌาปณกิจศพ มีธรรมเนียมการใช้ดอกไม้จันทน์ควบคู่กับธูปทองและเทียนทองเพราะเชื่อว่ากลิ่นทองหอมของดอกไม้จันทน์จะนำดวงวิญญาณของผู้ที่ล่วงลับไปสู่สรวงสวรรค์ บ้างก็ว่า เนื่องจากในสมัยก่อนนั้นเรายังไม่มีการฉีดยา หรือวิธีการที่จะรักษาศพไมให้มีกลิ่นเหม็น ดังนั้นในการเผาศพ จึงต้องใช้ดอกไม้จันทน์ซึ่งทำมาจากไม้จันทน์ หรือต้นเป็นจันไม้ที่มีกลิ่นหอม ซึ่งในสมัยก่อนจะนิยมใช้ไม้จันทน์เฉพาะในงานศพของราชวงศ์ชั้นสูงเท่านั้นต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 เนื่องจากดอกไม้จันทน์เริ่มหายากขึ้น จึงมีผู้คิดค้นประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์เทียม โดยการนำไม้จันทน์มาทำเป็นแผ่นบาง ๆ นำมาเข้ารูปลักษณะคล้ายดอกไม้ชนิดต่าง ๆ แต่รวมเรียกดอกไม้จันทน์ใช้ในงานพิธีหลวง ต่อมาจึงแผ่ขยายการใช้ดอกไม้จันทน์เทียมในหมู่สามัญชน
นายมนตรี มรีรัตน์ ผู้ก่อตั้ง “นา หนอง หิน” สู่เกษตรยั่งยืน เล่าว่าเดิมทีที่พื้นดินแถบบริเวณที่ตั้งนั้น คนที่นี่จะเรียกมันว่า “นา หนอง หิน” เลยได้ตั้งเป็นชื่อส่วนของตนเองในการทำเกษตร นายมนตรี มรีรัตน์ ได้นำเอาแนวคิดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพ่อหลวง รัชกาลที่ 9 มาปรับใช้กับการทำเกษตรแบบยั่งยืนนั้น ก็ช่วยให้เกษตรกรมีวิธีการทำเกษตรที่ฟื้นฟูธรรมชาติได้ อีกทางหนึ่งเนื่องจากความอุดมสมบูรณ์ระบบนิเวศสามารถช่วยผลิตอาหารที่มีคุณภาพและเพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภคได้ รวมทั้งอำนวยเกษตรกรและชุมชนเกิดการพัฒนาได้อย่างอิสระ เกษตรยั่งยืนจึงเป็นอีกหนึ่งทางที่จะลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิตได้จริง การไม่ใช้สารเคมี ทำให้เกิดความปลอดภัยแก่ผู้ผลิต ผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม
ชมรมเยาวชนร่วมใจพัฒนาถิ่น
ชมรมเยาวชนร่วมใจพัฒนาถิ่น เกิดขึ้นจาก “ความรัก”การทำงานส่วนใหญ่สมาชิกของกลุ่มจะเป็นเด็กและเยาวชน ที่มีใจรักในธรรมชาติ รักในป่าเขา รักในสัตว์ที่อยู่บนท้องฟ้า รักในวิถีชีวิตวัฒนธรรมประเพณี รักในภูมิปัญญาท้องถิ่น ในการกระทำสิ่งใด ถ้าเกิดจากความรักสิ่งที่ตามมาคือ อยากที่จะรักษาไว้ให้คงอยู่ ต่อไป
ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ.2549
การรวมตัวของกลุ่มเกษตรกรหมู่บ้านบกและ หนองทับม้าเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างผู้ปลูกข้าวและทำการเกษตรผสมผสาน กลุ่มปลูกข้าวขาวดอกมะลิ 105 (ใช้สารเคมี) เริ่มในปี พ.ศ.2549 โดยนายสิริศักดิ์ ทองแก้ว เป็นแกนนำ เริ่มแรกมีสมาชิก 15 คน ในปี พ.ศ.2550 กลุ่มฯเน้นเฉพาะเรื่องข้าว แต่ก็ยังมีการใช้สารเคมี
เสื่อกกเป็นผลิตภัณฑ์ที่พบเห็นแทบทุกจังหวัดในประเทศไทย มีมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษจะเป็นการทอเสื่อกกไว้ใช้เองในครัวเรือน กกเหลี่ยมที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติในท้องทุ่ง หรือแหล่งน้ำธรรมชาติ นำกกมาตัด ตากให้แห้ง แล้วทอเป็นผืนเสื่อแบบหยาบๆ ไว้ใช้กันเองในครัวเรือนหรือแจกจ่ายในหมู่ญาติ
ในพื้นที่ตำบลหนองสามสีมีแหล่งน้ำ หนองน้ำค่อนข้างมาก กกเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและมีมากในพื้นที่ตำบลหนองสามสี แนวคิดที่จะนำกกมาแปรรูปนั้นเกิดจาก กศน.อำเภอเสนางคนิคมได้เข้าให้ความรู้ในการแปรรูป กกที่มีมากในพื้นที่
คุณสงวน ศิริโฉม ประธานกลุ่มตะกร้าหนองสามสีหมู่ 1 อาชีพทำงาน เป็นอาชีพหลักและสานตะกร้าจากเส้นพลาสติกเป็นอาชีพรอง คุณสงวนบอกว่าทำนาทุกวันนี้มันไม่ได้อะไร ทั้งปุ๋ยก็แพง ค่าแรงก็แพง แพงแทบจะทุกอย่าง เลยถามตัวองว่าเราจะทำอะไรให้มีรายได้กับเราอีกทาง อยู่มาวันหนึ่งทาง กศน.อำเภอเสนางคนิคมได้นำอาชีพการสานตะกร้าจากเส้นพลาสติกมาเปิดกลุ่มอาชีพให้กับผู้ที่สนใจในตำบลหนองสามสี นั่นคือจุดเริ่มต้น
โสกฮังสวรรค์แห่งบ้านนาสายธาราริมเขา เป็นน้ำตกอยู่ริมภูเขาภูวัดเป็นเขาหินทรายไม่สูงมาก อยู่ห่างภูโพนทองไปทางทิศเหนือประมาณ 1 กิโลเมตร เส้นทางขึ้นสู่ยอดเขาสะดวก ป่าไม้อุดมสมบูรณ์ มีสถานที่น่าสนใจ อาทิ ลานดิน บนยอดเขา หินเสาเฉลียงภูเกษตร และอื่นๆ อีกมากมาย โสกฮังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ไม่ค่อยมีใครรู้จัก
ดินแดนเขียวขจีที่เต็มไปด้วยต้นหญ้าน้อย ๆ และพืชพันธุ์ต่าง ๆ นานาชนิดที่มีได้รับการหล่อเลี้ยงชีวิตจากสายธาราให้เติบโตไปในแต่ละวัน น้อยคนนักที่จะได้มาสัมผัสถึงความงามของธรรมชาตินี้ เพราะตั้งอยู่ห่างไกลจากชุมชน และมีการเดินทางที่ค่อนข้างลำบาก แต่ดินแดนนี้ได้รับการขนานนามจากผู้ที่มาเยี่ยมเยือนว่าเป็น “สวรรค์แห่งบ้านนาสายธาราริมเขา”
ภูโพนทอง เป็นภูเขาสูงชัน เป็นภูเขาหินทรายสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 353 ฟุต จากคำบอกเล่าของคนสมัยก่อนเล่าว่า เมื่อก่อนเคยเป็นที่อยู่ของผู้มีความคิดขัดแย้งทางการเมือง เพราะมีจุดยุทธศาสตร์สามารถมองเห็นด้านหน้าของหมู่บ้านได้อย่างชัดเจน อีกทั้งมีความอุดมสมบูรณ์ มีสัตว์ป่ามากมาย ซึ่งถือได้ว่าเป็นสถานที่ทางประวัติศาสตร์ก็ว่าได้เหมาะที่จะเป็นสถานที่ท่องเที่ยวอย่างยิ่ง
เสด็จพระราชดำเนินทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อบำบัดทุกข์ บำรุงสุข แก่ประชาชน
อำเภอเสนางคนิคม
สัญลักษณ์แห่งสถานที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จพระราชดำเนินทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อบำบัดทุกข์ บำรุงสุข แก่ประชาชน อำเภอเสนางคนิคม
ตำแหน่งที่ตั้ง : ที่ว่าการอำเภอเสนางคนิคม อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ
ประชาชนที่เดินทางผ่านไปผ่านมาหรือมาติดต่อราชการ ณ ที่ว่าการอำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาเจริญ เมื่อผ่านประตูด้านหน้า เข้าไปไม่ถึง 100 เมตร จะพบเห็นแผ่นป้ายซีเมนต์ขนาดกลาง ติดตั้งอยู่ ซึ่งเขียนคำว่า “โครงการสร้างสัญลักษณ์ แห่งสถานที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จพระราชดำเนินทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจ เพื่อบำบัด ทุกข์ บำรุงสุข แก่ประชาชน เฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550”
อาชีพทำนา “หลังสู้ฟ้า หน้าสู้ดิน”
“ชาวนา” คือ อาชีพทางเกษตรกรรม ในประเทศไทยมักมีความหมายถึงอาชีพปลูกข้าวเป็นหลัก ชาวนาในประเทศไทยนับว่าเป็นคนกลุ่มใหญ่ที่สุด เพราะข้าวเป็นอาหาร หลักของคนไทย อาชีพทำนาเป็นอาชีพดั้งเดิมของคนไทย ที่สืบทอดมายังอนุชนรุ่นหลัง โดยส่วนใหญ่แล้วชาวนาจะใช้ชีวิตอยู่โดยสงบเงียบในชนบทการทำงานของชาวนาจะเริ่มทำงานตั้งแต่เช้าจรดค่ำตลอดทั้งปี เพราะหลังจากฤดูกาลเก็บเกี่ยวประจำปีแล้ว พวกเขาก็จะเริ่มปลูกข้าวนาปรัง หรือพืชเศรษฐกิจอื่นๆ ต่ออีก หรือไม่ก็เลี้ยงปศุสัตว์หรือสัตว์อื่น ๆ เสริม เช่น ปลาและ เป็ด เป็นตัน โดยปกติปลาจะอาศัยอยู่ตามธรรมชาติในนาข้าว ดังนั้น ต้นกล้าและปลาจะเติบโตไปพร้อม ๆ กัน ในประเทศไทยส่วนใหญ่จะปลูกข้าวกันทั้งประเทศ
กรีดยางพารา เป็นอาชีพท้องถิ่นของชาวตำบลโพนทอง อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญที่ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบเป็นอาชีพ รองจากการทำนาข้าว ซึ่งเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับชาวบ้านเป็นอย่างดี และส่วนใหญ่หันมาทำสวนยางกันมากขึ้นเนื่องจากได้รับผลกระทบจากราคาข้าวตกต่ำทำให้รายรับไม่เพียงพอต่อการใช้จ่าย
เจดีย์หินพันล้านก้อน วัดภูพนมดี อ.เสนางคนิคม จ.อำนาจเจริญ ประติมากรรมทำมือ จากภูมิปัญญาชาวบ้าน ตั้งอยู่บนภูหินทราย วัดภูพนมดี อีกหนึ่งแหล่งท่องเที่ยวของ อ.เสนางคนิคม จ.อำนาจเจริญ
เจดีย์หินพันล้านก้อน วัดภูพนมดี ตำบลหนองไฮ อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ 37290 เจดีย์หินสร้างอย่างสวยงามตั้งอยู่บนภูหินทราย วัดภูพนมดี ตระหง่านเด่นเห็นยอดแหลมจากด้านล่าง ห้อมล้อมด้วยต้นไม้น้อยใหญ่เป็นป่าชุมชนที่มีความสมบูรณ์
คุณวินิจ สุภาจันทร์ เลขที่ 4 หมู่ที่ 9 ตำบลนาเวียง อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดอำนาจเจริญ ได้ประกาศยกย่อง “นายวินิจ สุภาจันทร์” เป็นปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน ปี 2561 สาขาปราชญ์เกษตรดีเด่น ระดับเขต 13 จากผลงานโดดเด่นในเรื่องการทำนาข้าวอินทรีย์ ที่เน้นการพึ่งพาตัวเอง เรียนรู้ปรับปรุงแนวคิดการทำนาให้เข้ากับยุคสมัย เพื่อความอยู่รอดได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องรอนโยบายความช่วยเหลือจากรัฐบาลเป็น คุณวินิจ เกิดในครอบครัวชาวนา ครอบครัวเขาสืบทอดการทำนามา 3 ชั่วอายุคนแล้ว เขาช่วยพ่อแม่ทำนามาตั้งแต่วัยเด็ก หลังจากเรียนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เขายึดอาชีพทำนามาโดยตลอด ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2534 โดยปลูกข้าวแบบปักดำ และหว่านนาแห้งบางส่วนคุณวินิจได้รับการคัดเลือกจากมูลนิธิข้าวไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
แหล่งเรียนรู้ “สัญลักษณ์แห่งสถานที่ ในหลวงราชการที่ 9 เสด็จพระราชดำเนินทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจ เพื่อบำบัดทุกข์ บำรุงสุข แก่ประชาชน
ประชาชน ที่เดินทางมาติดต่อราชการ ณ.ที่ว่าการอำเภอเสนางคนิคม จ.อำนาเจริญ ผ่านประตูที่ 1. เข้าไปไม่ถึง 100 เมตร จะพบเห็นแผ่นป้ายซีเมนต์ ขนาดกลาง ติดตั้งอยู่ ซึ่งเขียนคำว่า “โครงการสร้างสัญลักษณ์ แห่งสถานที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จพระราชดำเนินทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจ เพื่อบำบัด ทุกข์ บำรุงสุข แก่ประชาชน เฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา วันที่ 5 ธันวาคม 2550 ” เห็นเด่นชัด สะดุดตายิ่งนัก
ประยุกต์ตามหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
แหล่งเรียนรู้ “โคกหนองนาโมเดล ของพ่อนงค์ วงศ์จันทร์” ตั้งอยู่ บ้านเลขที่ 57 หมู่ที่ 8 บ้านโนนสูง
ตำบลนาเวียง อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ 37290
โคกหนองนาโมเดล ของพ่อนงค์ วงศ์จันทร์ ได้น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและหลักทฤษฎีใหม่มาปรับใช้ ด้วยความเชื่อมั่นในแนวทางที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานไว้ว่าสองสิ่งนี้จะนำพาประเทศให้อยู่รอด และมุ่งหวังที่จะให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้เกิดการเรียนรู้ สามารถน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่ไปปรับใช้เพื่อให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่เข้มแข็งอย่างยั่งยืน โดยประยุกต์สู่การปฏิบัติในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” พัฒนาหมู่บ้านให้เป็นแหล่งเรียนรู้ต้นแบบร่วมกันของชุมชน โดยให้ครัวเรือนต้นแบบเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ของชุมชน
ชุมชนบ้านนาไร่ใหญ่ ตำบลเสนางคนิคม อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ เป็นชุมชนขนาดกลาง คนในชุมชนประกอบอาชีพหลักทำนา ส่วนอาชีพเสริมเลี้ยงสัตว์ หัตถกรรม ค้าขาย เป็นต้น ในช่วงที่ไม่ได้ทำนาชาวบ้านในชุมชนนาไร่ใหญ่จะใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ โดยการทำผลิตตภัณฑ์ข้าวกล้องงอก มาไว้รับประทานและพื้นที่อำเภอเสนางคนิคม เป็นพื้นที่ผลิตข้าวเกษตรอินทรีย์ที่มีคุณภาพ คนในชุมชนจึงนิยมแปรรูปผลิตภัณฑ์ไว้ทาน
ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง สีวังแลนด์ ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง สีวังแลนด์ จัดตั้งโดย นายทรงยศ สีวัง ตั้งอยู่ บ้านเลข...
